حجاب در عصر جاهلیت و اسلام

چیستی حجاب چیست و تحول آن از عصر جاهلیت تا پس از ظهور اسلام
فاطمه رحیمی    28 آبان 1397    زنانه    1164

حجاب

معنای لغوی واژه حجاب

ابتدا به بررسی معنای لغوی حجاب که در عصر ما به معنای پوشش زن معروف شده است، می پردازیم. حجاب هم به معنی پوشیدن و هم به معنی پرده و حاجب است. بیشتر، استعمالش به معنی پرده است.

این کلمه از آن جهت مفهوم پوشش می دهد که پرده وسیله پوشش است و شاید بتوان گفت که به حسب اصل لغت هر پوششی حجاب نیست. آن پوششی حجاب نامیده می شود که از طریق پشت پرده واقع شدن صورت گیرد.

در قرآن کریم در داستان سلیمان، غروی خورشید را این طور توصیف می کند: "حتَی تَوارَت بالحِجابِ" (ص/32) یعنی تا آن وقتی که خورشید در پشت پرده مخفی شد. پرده حاجز میان قلب و شکم را حجاب می نامند.

حضرت امیرالمومنین(ع) در نامه 53 به مالک اشتر می فرماید: "فَلاتُطَوِّلَنَّ احْتِجابَكَ عَنْ رَعِيَّتِكَ" یعنی در میان مردم باش کمتر خود را در اندرون خانه خود از مردم پنهان کن، حاجب و دربان تو را از مردم جدا نکند بلکه خود را در معرض ملاقات و تماس مردم قرار بده تا ضعیفان و بیچارگان بتوانند نیازمندی ها و شکایات خود را به گوش تو برسانند و تو نیز از جریان امور بی اطلاع نمانی.

استعمال کلمه حجاب در مورد پوشش زن یک اصطلاح نسبتاً جدید است. در قدیم و مخصوصاً در اصطلاح فقها کلمه "ستر" که به معنی پوشش به کار رفته است. فقها چه در کتاب الصلوه و چه در کتاب النکاح که متعرض این مطلب شده اند کلمه "ستر" را به کار برده اند نه کلمه حجاب را.

بهتر هم این بود که این کلمه عوض نمی شد و همان کلمه پوشش را به کار می بردیم زیرا معنی شایع لغت حجاب "پرده" است و اگر در مورد پوشش به کار برده می شود به اعتبار پشت پرده واقع شدن زن است و همین امر موجب شده که عده زیادی گمان کنند که اسلام خواسته زن همیشه پشت پرده و در خانه محبوس باشد و بیرون نرود در حالی که زندانی و حبس کردن در اسلام مطرح نیست.

پوشش زن در اسلام این است که زن در معاشرت خود با مردان بدن خود را بپوشاند و به جلوه گری و خودنمایی نپردازد. آیات مربوطه همین معنی را ذکر می کند و فتوای فقها هم مؤید همین مطلب است.

در آیات مربوطه لغت "حجاب" به کار نرفته است. در آیات مربوطه چه سوره  نور و چه سوره احزاب، حدود و پوشش و تماس های زن و مرد را ذکر کرده بدون آنکه کلمه حجاب را به کار برده باشد. آیه ای که در آن کلمه "حجاب" به کار رفته است مربوط به زنان پیغمبر است که قرآن درباره زنان دستورهای خاصی وارد کرده و خطاب کرده که شما با سایر زنان فرق دارید.


حجاب در عصر جاهلیت:

بسیاری از زنان در دوره جاهلیت به پوشش کامل مقید نبودند، با مردان معاشرت و همنشینی داشتند. در مجالس عمومی شرکت می جستند و در اماکن عمومی تردد می نمودند. لباس های زنانه تمام بدن را نمی پوشاند و مقداری از سر و گردن و گوش و سینه و دست و پای آنان باز بود.

زمخشری در این زمینه نوشته است: "گریبان جامه زنان گشاد بود به گونه ای که گودی گردن، سینه و اطراف آن آشکار می شد. زنان روسری خود را به پشت می بستند و از جلو مکشوف می ماند. برخی زنان گام بر زمین می کوفتند تا از صدای آن دریابند که خلخال دارند. گفته اند که گاهی برای آنکه معلوم شود دو خلخال دارند، پاهایشان را به هم می زدند. "(الکشاف، ج2، 62)

غرناطی می گوید: " در آن زمان زنان لباس هایی با گریبان فراخ می پوشیدند به گونه ای که سینه هایشان پیدا بود و روسری خود را از پشت سر می بستند لذا گوش و گردن و سینه باز می ماند" (کشاف، ج2، 63)

کتاب "حجاب در اسلام" از قول مؤلف عقدالفرید، داستان فجار را بیان کرده که نشان دهنده وجود حجاب در برخی اقوام عرب بوده است: "فجار دوم بین قریش و هوازن واقع شد. منشأ هیجان این آشوب این بود که گروهی از جوانان قریش در سوق عکاظ کنار زنی از بنی عامر نشستند، جوانی از بنی کنایه دور آن زن می چرخید در حالی که آن زن روبنده ای به چهره و پیراهنی بلند در برداشت.

جوانان از دیدن طرز و هیئت او شگفتی نمودند و از وی تقاضا کردند که نقاب از چهره بردارد و او خودداری می کرد. یکی از جوان ها از پشت سرش آمد و دنباله پیراهنش را به وسیله خاری به پشتش بست، آن زن متوجه نشد چون از جای برخاست پیراهن قهراً مقداری کوتاه شده بود (در نتیجه پشت او پیدا گردید) پس جوانان خندیدند.

زن فریادکنان آل عامر را صدا زد. مردم(در اطراف قضیه) به گفتگو پرداختند. سرانجام جنگی که با خونریزی همراه بود واقع شد. واقعه فجار حدود 30 سال قبل از ظهور اسلام اتفاق افتاد و تقریباً 40 سال قبل از هجرت.

از این داستان، وجود حجاب در بعضی اقوام عرب قبل از اسلام استفاده می شود در عین حال در آیه کریمه سوره احزاب، خطاب به همسران پیامبر عبارتی آمده که نشان دهنده تبرج( آشکار شدن و خودنمایی در برابر مردم است) و عریانی در زمان جاهلیت قبل از اسلام در بعضی دیگر اقوام عرب بوده است.

"وَلَا تَبَرَّجْنَ تَبَرُّجَ الْجَاهِلِيَّةِ الْأُولَى" (احزاب/33) " شما(زنان پیامبر) به تبرج دوران جاهلیت قبل بازگردید" این عبارت نشان دهنده وجود عریانی و عدم پوشش مناسب زنان قبل از ظهور اسلام است.

ویل دورانت در این باره می نویسد: "پیامبر از پوشیدن جامه گشاد نهی کرده بود. اما بعضی عربان این دستور را ندیده می گرفتند. همه طبقات زیورهایی داشتند؛ زنان پیکر خود را به نیم تنه و کمربند براق و جامه گشاد و رنگارنگ می آراستند موی خود را به زیبایی دسته می کردند یا به دو طرف سر می ریختند یا به دسته ها بافته به پشت سر می آویختند و گاهی اوقات با رشته های سیاه ابریشم نمایش آن را بیشتر می کردند. غالبا خود را به جواهر و گل می آراستند. پس از سال 97 هجری چهره خویش را از زیر چشم به نقاب می پوشیدند و از آن پس عادت همچنان رواج بود."

اسلام در این جهت تحولی به وجود آورد. عایشه همواره زنان انصار را این چنین ستایش می کرد: " مرحبا به زنان انصار، همین که آیات سوره نور نازل شد یک نفر آنان دیده نشد که مانند سابق بیرون بیاید. سر خود را با روسری هایی مشکی می پوشیدند. گویی کلاغ روی سرشان نشسته است."


حجاب در زمان پیامبر(ص) و اسلام:

قبل از بعثت پیامبر و دعوت به اسلام، کلیه زنان یهود و نصارا تستر کامل را رعایت می کردند و زنان بت پرست نیز اگر از اشراف بودند تستر را رعایت می کردند. چنان چه در غرب نیز تا قبل از رنسانس رعایت می کردند و بعداً توسط سرمایه داراران و مفسدین حاکم (که منظور استثمار و سودجویی بیشتر و رایگان) مورد هجمه و ممنوعیت قرار گرفت.

در زمان بعثت نیز فقط بردگان بی دین و نیز زنان مسیحی که برده یهودیان بودند حق نداشتند که موهای سر خود را بپوشانند؛ چرا که یهودیان فضیلت تستر را مخصوص زنان خود و اشراف می دانستند و اجازه نمی دادند که بردگانشان و از جمله زنان مسیحی برده مانند زنان آنها تستر داشته باشند و باید حتما با موهای باز در انظار حاضر می شدند که معلوم شود برده هستند؛ لذا بدحجابی از همان ابتدا تا کنون نشان از بردگی (اختیاری و اجباری، دانسته و ندانسته) داشته و دارد.

بدیهی است که پس از بعثت و به ویژه پس از استقرار حکومت اسلامی هر دو معضل برداشته شد؛ نه کسی اجازه داشت که بردگان را بی تستر کند و نه کسی اجازه داشت که زنان مسیحی را به بردگی کشیده و حجاب از سرشان بردارد.

دو مفهوم خمار و جلباب، نقش کلیدی در فهم حدود حجاب اسلامی دارند و از این دو با عناوین "مقنعه" و "چادر" در جامعه ما یاد می شود. ضرورت پوشیدن خمار از آیه شریفه سوره نور استفاده می شود که می فرماید: " وَلْيَضْرِبْنَ بِخُمُرِهِنَّ عَلَى جُيُوبِهِنَّ" (نور/31) " روسری های خود را بر سینه خود افکنند_تا گردن و سینه با آن_ پوشیده شود.

در لسان العرب آمده که "خمار" برای زن است و آن دستاری است که زن سرش را با آن می پوشاند. بنابراین می توان گفت خمار به معنی چارقد و مقنعه است.

نکته قابل توجه این است که کارکرد مقنعه فقط پوشاندن سر نیست بلکه باید گریبان را نیز بپوشاند و این از کلمه جیوب فهمیده می شود. جیب به معنای گریبان است.

آیه ای دیگر چگونگی پوشیدن چادر را به زنان آموزش می دهد و می فرماید: " يَا أَيُّهَا النَّبِيُّ قُلْ لِأَزْوَاجِكَ وَبَنَاتِكَ وَنِسَاءِ الْمُؤْمِنِينَ يُدْنِينَ عَلَيْهِنَّ مِنْ جَلَابِيبِهِنَّ  ذَلِكَ أَدْنَى أَنْ يُعْرَفْنَ فَلَا يُؤْذَيْنَ  وَكَانَ اللَّهُ غَفُورًا رَحِيمًا" (احزاب/59) " ای پیامبر به همسران و دخترانت و زنان مومنان بگو چادرهای خود را بر خویش نزدیک کنند این کار برای اینکه شناخته شوند و مورد آزار و اذیت قرار نگیرند بهتر است و خداوند همواره آمرزنده و رحیم است". جلباب جامه ای است سرتاسری که تمامی بدن را می پوشاند.

ابن منظور در معنی جلباب می نویسد: لباسی بزرگتر از خمار(روسری) که غیر از رداء است و زن سر و سینه اش را با آن می پوشاند.

جلباب در ملل و نحل مختلف مصادیق گوناگون پیدا میکند اما آن چیز که در همه مشترک است پوشش اندام و برجستگی های بدن است و بیانگر یک نوع پوشش و سرتاسری است که در ایران به آن چادر گفته می شود.


شأن نزول آیه حجاب:

جوانی از جماعت انصار در شهر مدینه با زنی روبرو شد. در آن زمان، زنان پوشش سر خود را پشت گوش های خود می انداختند در نتیجه بناگوش و گردن ایشان هویدا بود. وقتی زن از کنار وی گذشت جوان سر را به عقب برگرداند و همچنان که راه می رفت وی را نظاره می کرد و وارد کوچه ای شد در حالی که به پشت سر خود نگاه می کرد به راه خود ادامه داد که صورتش به استخوان یا تکه شیشه ای که از دیوار بیرون زده بود برخورد کرد و شکست.

وقتی آن زن از نظرش محو شد نگاه کرد و دید که بدن و لباسش خونین شد. به خود آمد و گفت: به خدا سوگند خدمت رسول خدا می رسم و او را از این مساله خبردار می کنم. پس خدمت رسول خدا شرفیاب شد پیامبر از حال وی جویا شد و او جریان را به اطلاع آن جناب رساند.

پس جبرییل نازل شد و این آیه را آورد: " قُلْ لِلْمُؤْمِنِينَ يَغُضُّوا مِنْ أَبْصَارِهِمْ وَيَحْفَظُوا فُرُوجَهُمْ ذَلِكَ أَزْكَى لَهُمْ  إِنَّ اللَّهَ خَبِيرٌ بِمَا يَصْنَعُونَ"(نور/30)

از این شأن نزول می توان استنباط کرد که اولین آیاتی که در تشریع حجاب و بیان محدوده نظر نازل شده همین آیات سوره نور است.

 اما آیه 59 سوره احزاب، در سال 5 هجرت نازل شد. آن ایام، زنان مسلمان به مسجد می رفتند و پشت سر پیامبر نماز می گزاردند. هنگام شب موقعی که برای نماز مغرب و عشا می رفتند، بعضی از جوانان هرزه و اوباش بر سر راه آنها می نشستند و با مزاح و سخنان ناروا آنها را آزار می دادند و مزاحم آنان می شدند.

آیه " يَا أَيُّهَا النَّبِيُّ قُلْ لِأَزْوَاجِكَ وَبَنَاتِكَ وَنِسَاءِ الْمُؤْمِنِينَ يُدْنِينَ عَلَيْهِنَّ مِنْ جَلَابِيبِهِنَّ  ذَلِكَ أَدْنَى أَنْ يُعْرَفْنَ فَلَا يُؤْذَيْنَ  وَكَانَ اللَّهُ غَفُورًا رَحِيمًا" (احزاب/59) " " ای پیامبر به همسران و دخترانت و زنان مومنان بگو چادرهای خود را بر خویش نزدیک کنند این کار برای اینکه شناخته شوند و مورد آزار و اذیت قرار نگیرند بهتر است و خداوند همواره آمرزنده و رحیم است"؛ نازل شد و به آنها دستور داد حجاب خود را به طور کامل رعایت کنند تا به خوبی شناخته شوند و کسی بهانه مزاحمت پیدا نکند.

در این آیه علاوه بر خانواده پیامبر، حکم حجاب شروع به تعمیم به همه مؤمنان می نماید.

در قسمت اول آیه می فرماید: ای پیامبر به همسر و دختران و زنان مومنین بگو روسری های بلند خود را بر خویش فروافکنند تا به بدی و زشتکاری شناخته نشوند و مورد آزار قرار نگیرند.

در اینکه منظور از شناخته شدن چیست دو نظر است که با هم منافات ندارند:

1- در آن زمان معمول بوده است که کنیزان بدون پوشیدن سر و گردن از منزل بیرون می آمدند و از آنجا که از نظر اخلاقی وضع خوبی نداشتند گاهی بعضی از جوانان هرزه مزاحم آنها می شدند. در اینجا به زنان آزاد مسلمان دستور داده شد که حجاب اسلامی را کاملا رعایت کنند تا از این کنیزان شناخته شوند و بهانه ای برای مزاحمت به دست هرزگان ندهند، در واقع بهانه را از دست افراد فاسد بگیرند.

2- دیگر اینکه هدف این است که زنان مسلمان در پوشیدن حجاب سهل انگار و بی اعتنا نباشند مثل بعضی از زنان بی بند وبار که در عین داشتن حجاب آن چنان بی پروا و لاابالی هستند که غالباً قسمت هایی از بدن های آنها نمایان است و همین معنی توجه افراد هرزه را به آنها جلب می کند.

 فاطمه رحیمی


حجاب

translate.google.com

The meaning of the word hijab

We first examine the meaning of the word hijab, which in our era means the famous female cover. Hijab also means wearing and meaning curtains and contrast. More, its use means the curtain.

This word covers the concept that the curtain is a coating and it is possible to say that, according to the word of the word, no veil is covered. It is called the hijab enclosure that takes place behind the curtain.

In the Holy Qur'an, in the story of Solomon, he describes the ghost of the sun: " Even the bathwhite " (p. 32), that is, until the sun was hidden behind the curtain. Blind veins between heart and abdomen are called veil.

In the letter 53 to Imam Ashtar, Imam Ali (AS) says: " Fluttahulen is the mustache of the righteous ", that is, among the people, hide less from your own people in your house, do not separate your contrast and concierge from the people, but Expose the meeting and call the people so that the weak and the poor can bring their needs and complaints to you, and you will also be unaware of the flow of affairs.

Hijab's word for female dress is a relatively new term. In ancient times, and especially in the term jurists, the word "Stirr" means cover. The jurists, in the book of Al-Sullah and in the Al-Nahakh book, which reproached this article, used the word "Stirr", not the word hijab.

Better yet, this word did not change, and we used the same word of cover because the common meaning of the word hijab is "curtain", and if applied to the cover, it is based on the credit of the woman, which causes Many believed that Islam wanted women to be locked in and out of the house while they were not imprisoned or imprisoned in Islam.

The woman's cover in Islam is that the woman covers her body with her men and does not shine on her face. The relevant verses refer to the same meaning, and the fatwa of the jurists also confirms this.

In the relevant verses, the word "hijab" has not been used. In the relevant verses, both the Surah al-Nour and the surahs of the parties mention the boundaries and coverages of the men and women without using the word hijab. The verse used in the word "hijab" refers to the Prophet's women, when the Quran introduced certain orders to women, saying that you are different from other women.


Hijab in the Age of Jealousy:

Many women in the era of ignorance were not bound to full coverage, they were socially and affiliated with men. Attended public venues and traveled to public places. Women's clothing did not cover the entire body, and some of the head, neck, ear, and chest and arms and legs were open.

Zamakhshari wrote: "The wearing of women's clothing was so loose that the neck, chest, and around it were visible. Women snapped their headscarves back and forth from the front. Some women stepped on the ground. To understand the sound of the Khalkhals, they said that sometimes they turned their legs apart in order to make it clear that they had two anklets. "(Sett., 2, 62)

"At that time, women dressed in sweatshirts so much that their breasts were found and scarves from behind, so the ears and neck and chest remain" (Rasakh, G2 63).

The Book of Hijab in Islam, in the words of the writer of Agdal Farfid, described the story of Fijar, which indicates the existence of veil in some Arab tribes: "The second Fijr was between Qurash and Vavazan." The source of the thrill of this chaos was that a group of Quraysh youth A young woman with a stranger swooped around the woman while she picked up a scumbagger woman and a long shirt.

The young people were surprised to see him and his delegation, and they asked him to remove the mask from his face and he refused. One of the young people came from behind him and tied his shirt to the back of his shirt, the woman did not notice, because she was short of a shirt from the place (so she was found behind her) so the young people laughed.

The woman called Al Amer's screaming. The people (around the case) talked. Eventually a war broke out. The devastation occurred about 30 years before the advent of Islam, almost 40 years before the emigration.

From this story, the use of hijab is used in some Arab tribes before Islam. At the same time, in the Qur'anic verse of Surah al-Ahzāb, the prophet's wives came up with a phrase that represents the embankment (revealing and showing off against the people) and the nakedness of the time of ignorance Before Islam, in some other Arab countries.

" Vela Targreen Tabarj Al-Jahiliyah Al-Awlı " (Parties / 33) "You (women of the Prophet) return to the pre-Yahlia era". This phrase reflects the negligence and lack of adequate coverage of women before the advent of Islam.

Walter Durant writes in this regard: "The Prophet had forbidden to wear plain clothes, but some Arabs did not see this order. All classes had ornaments; women wore their bodies to the bosom and shiny, colorful, and colorful blouses. The hair was either beautifully styled or flipped, or woven into woven bands, and occasionally decorated with black silk threads, often adorned with jewelry and flowers. After 97 AH, they wore their faces from under the eyes to the mask, and from then on habit was still popular. "

Islam has evolved in this direction. Ayesha always praised Ansar's women: "Humiliation to the women of Ansar, when the Surah-e-Nour descendants were revealed, they could not be seen as the former one, wearing their heads with black headscarves, as if they were sitting on their heads Is."


Hijab at the time of the Prophet (pbuh) and Islam:

Before the proclamation of the Prophet and the invitation to Islam, all the Jews and Nazarish women would observe the perfect tester, and the idol womans would also observe the tester if they were aristocrats. As they were in the West before the Renaissance, and later by the capitalists and the corruptors (for more and more profitable and free profits).

At the time of Beethat, only the slaves of the religion and the Christian women who were the slave of the Jews had no right to cover their heads, because the Jews regarded the virtue of the tester for their own women and the aristocracy, and did not allow their slaves, including Christian women, to slave Like women, they should have a tester, and they should be sure to have open hair in order to make it clear that they are slave; hence the bad guy from the very beginning has already shown and is showing slavery (optional and compulsory, knowingly and unknowingly).

Obviously, after the deportation, and especially after the establishment of the Islamic government, both dilemmas were lifted; no one was allowed to slap the slaves, and no one was allowed to enslave Christian women and remove the veil from their heads.

The two concepts of Khamra and Golbaf play a key role in understanding the Islamic hijab, and these two are referred to as the "holy" and "tent" titles in our society. The necessity of wearing a hangar is used in the verse of the surah al-Nour, which says: "And do you want to burn Ali Giobhan " (light / 31) "Put your scarves on your chest - cover it with your neck and chest."

In "Lassan al-Arab", the "Khamar" is for women, and it is the cloth that the woman covers with her head. Therefore, it can be said that Khamara means a larynx.

It is noteworthy that the opposite function is not just covering the head, but it must also cover the face, and this is understood from the word "gibe". The pocket means gorban.

The other verse teaches women how to wear a tent, and says: " or أيها النبي قل لأزواجك وبناتك ونساء المؤمنين يدنين عليحان من اللابيبهن ذلك أنني أن يعرفن فلا يؤذين وكان الله غفورا رحيما " (parties / 59) "The Prophet to the wives Tell your daughters and women believing that your tents are approaching you. It is better to be known and not harassed, and God is always Forgiving and Merciful. " The lace is a garment that covers the entire body.

In the meaning of Jelbab, Ibn-e-Ma'r writes: "The jacket is larger than Khamra (head scarf), other than Reda, and the woman covers it with his head and chest."

Gelbab in different nations and nations has different examples, but what is common in all is the lining of the limbs and body prominences, and it represents a kind of cover and all that is said in Iran in that tent.


Dignity of the Revelation of Hijab Verse:

A young man from Jamaat Ansar in Madinah faced a woman. At that time, women threw their head cover behind their ears, so their eyes and neck were clearly visible. When the woman walked away from her, the young man turned his head back and as he walked, he watched him and walked into the alley, looking at him behind him, went on to walk his face to the bone or piece of glass The one who had drifted out of the wall and collapsed.

When the woman disappeared from her eyes, she saw that her body and clothes were bloody. He came to himself and said: I swear to God that I will serve the Messenger of Allah and he will know him about this. So the service of the Messenger of Allah was praised, the Prophet asked for him and he informed the deputy about the flow.

So Jebriwal was revealed and brought the verse: " I am the believer of the Lord, and I will give it to you." (نور / 30)

From this descent, it can be deduced that the first verses revealed in the decoration of the veil and the expression of the range of opinions are the same verses of Surah al-Nour.

But the verse 59 of Surah Al-Ahzab was revealed in the year 5 of the Hijra. In those days, Muslim women went to the mosque and prayed behind the Prophet. During the night, when they went to the Maghrib and Isha prayers, some youths of thugs sat on their way and they were harassing and annoying them with indecent jokes and words.

"(The parties / 59)" "Prophet Ask your wives and daughters and believing women to bring their tents closer to you This is the verse of the Prophet (pbuh) It is better for God to be forgiving and merciful in order to be known and not harassed, "and ordered them to fully observe their veil so that they are well known and do not harass anyone.

In this verse, in addition to the Prophet's family, the decree of Hijab begins to be generalized to all believers.

In the first part of verse it says: O Prophet, tell the wife, the girls and the believing women, they will throw their long scarves on themselves so that they will not be recognized as bad and ugly and not be harassed.

What is meant by knowing is two points that do not conflict:

1- It was usual at that time that the maid came out of the house without wearing head and neck and, since they were not morally well-off, sometimes some harlot youth would disturb them. Here, Muslim free women were ordered to fully observe Islamic hijab in order to recognize these guards and do not give pretexts for harassment, in fact, to take the excuse out of corrupt people.

2. Another is that Muslim women are not to wear loose and unconscious hijab like some of the women who are inconspicuously wearing hijab so reckless and often reveal their body parts, The meaning of the attention paid to them by the revenge.

  Fatemeh Rahimi

حجاب

دانشنامه رزمنده سایبری

, سایت_تحلیلی , سبک_زندگی_اسلامی , شبهات , جنگ_نرم ,  ویکی , سایت_تخصصی , امنیت_سایبری , جهادگران_سایبری , جمهوری_اسلامی_ایران , آتش_به_اختیار ,

CYBER_FIGHTER

, wiki , library , Collection , Like , following , amazing ,Islamic life style , my childhood , Nostalgia , Soft War  , Cyber warfare  , cyber security

logo-samandehi

Email: info@cyber-fighter.ir
tel: 09193588304  &  09127503245

مصطفی کاظم لو mostafa kazemloo