خلاصه کتاب آشوب در سیاست های جهان

صورت بندی تازه ای در توضیح آشفتگی های مستمر جهان
جیمز روزنا    13 دی 1397    روابط بین الملل    753

کتاب آشوب در سیاست جهان اثر جیمز روزنا در سال 1990 از سوی دانشگاه پرینستون آمریکا منتشر شد.

روزنا اندیشمند آمریکایی و متخصص علوم سیاسی و امور بین الملل و ارائه کننده نظریه دگرگونی و پیوستگی است.

آشوب در سیاست جهان که در پنج بخش و شانزده فصل تدوین شده به بررسی تحولات چشمگیر و عمیق در سیاست بین المللی طی دهه های گذشته می پردازد.

نویسنده در این اثر ادعا می کند: "شاید زندگی جهانی وارد دوره ای از آشوب شده باشد که سیصد سال است نظیر آن را ندیده ایم."

به اعتقاد روزنا، سیاست امروز جهان مرزهای متعارف و سنتی را پشت سر گذاشته و دیگر درس های گذشته و نظریات کلاسیک تبیین کننده سیر رویدادهای جاری نیستند.

از این رو نویسنده سعی کرده است صورت بندی تازه ای در توضیح آشفتگی های مستمر جهان ارائه نماید. او در این راستا به کاوش در اعماق فعالیت جوامع وسمت گیری های افراد که به کنش جمعی در صحنه جهانی منجر می شود می پردازد.

مایکل برچر استاد دانشگاه مک گیل این اثر روزنا را جهشی خلاق برای شناخت سیاست جهان در سده بیست و یکم توصیف کرده است.

موضوع کلیدی این که کتاب آشوب در سیاست جهان به واقعیتی به نام تغییر اشاره دارد و از ایجاد حساسیت نسبت به تغییر سخن می راند. در عین حال بر این نکته تاکید دارد که هدف فهم تمام و کمال و اثبات را دنبال نمی کند بلکه در پی شناخت نشانه هاست.

در این پیوند سه مضمون مطرح شده اند: تلقی دوران حاضر به عنوان نقطه عطف تاریخی. دوگونه شدن ساختارهای کلان جهانی و تشکیل دو عالم جهان سیاست. مهارت های تحلیلی و هیجانی افراد بالغ در همه کشورها رو به تقویت است.

از دید روزنا، در نظر گرفتن توامان ساختارهای دو گونه و شهروندانی برخوردار از مهارت های تقویت شده به همراه تاثیر فناوری های نو که موجب هرچه وابسته تر شده جهان می شود، دگردیسی عمیقی در سیاست های جهانی را آشکار می سازد و نشان می دهد که درس های تاریخی سودمند و کارگشا نیستند.

در چنین شرایطی قواعد و پارادیم های موجود منسوخ و کهنه به نظر می رسند و ناظران نیز برخلاف معمول نمی توانند رویدادهای مغایر را صرفا نوعی ناهنجاری بنامند چرا که ناهنجاری ها فراگیرتر و شایع تر از الگوهای تکرار شونده شده و گسست ها از تداوم ها برجسته ترند. بنابراین نیاز به نظریه پردازی از نو احساس می شود.

نویسنده معتقد است که با توجه به سیر شتابان و گسترده تغییرات نمی توان و نباید از مفهوم سیاست بین الملل استفاده کرد چرا که در روندی آشکار، تعاملات قوام بخش سیاست جهان که بدون مداخله مستقیم ملت ها و دولت ها رخ می دهند بسیار افزایش یافته اند. پس ضرورت دارد از اصطلاح جدیدی استفاده کنیم که هم وجود ساختارهای تازه را مشخص سازد و هم جا را برای تحولات ساختاری بیشتر باز گذارد و این اصطلاح مناسب "سیاست پسا بین المللی" است.

روزنا در این راستا می گوید: برای مشخص ساختن دوره ای که با پایان جنگ جهانی دوم آغاز شده و تا امروز ادامه دارد از اصطلاح سیاست پسا بین المللی بهره می گیریم. و در ادامه به گسترش و دگرگونی هویت و تعداد بازیگران جمعی اشاره می کند.   

 نویسنده پیرامون سرچشمه های دگرگونی در سیاست جهانی از پنج عامل یاد می کند که عبارتند از: گذار از نظم صنعتی به نظم پسا صنعتی که حول پویش های فناوری به ویژه فناوری های مرتبط با انقلاب میکرو الکترونیک می گردد و به کوتاه تر شدن فواصل اجتماعی، اقتصادی و سیاسی و البته تسریع در جابجایی اندیشه ها، اطلاعات و پول و در نتیجه وابستگی متقابل مردم و رویدادها منجر می شود. پیدایش مسائلی چون آلودگی جو، تروریسم، قاچاق مواد مخدر، بحران های ارزی و ایدز که محصول مستقیم فناوری های نو یا وابستگی متقابل شدیدتر جهان هستند. کاهش توانایی  دولت ها در در ارائه راه حل های رضایت بخش برای مسائل عمده. افزایش انسجام و برندگی خرده نظام ها و ترویج گرایش های مرکز گریز. بازخورد پیامدهای همه عوامل مورد اشاره بر مهارت ها و سمت گیری های افراد بالغ در جهان.

روزنا تصریح کرده است که در میان این پنج عامل، تقویت توانایی های شهروندان و سمت گیری های آنان در سطح خرد پیش شرط اصلی آشوب های جهانی است. وی همچنین تغییر موقعیت دولت ها و حکومت ها را در نتیجه دگرگونی ها در سطح خرد قطعی دانسته و اعتقاد دارد که مردم پذیرای عواقب تمرکز زدایانه ای شدند که محصول ذاتی رشد توانایی اشان برای تشخیص روشن تر منافع خودشان بوده است.

البته مولف آشوب در سیاست جهان به مقاومت در برابر عوامل آشوب که پیشتر به آن ها اشاره شد نیز معتقد است و می گوید: آشوب سیاسی آن اندازه نیرومند نیست که ترتیبات نهادین الگوهای فرهنگی موجود را بی هیچ مقاومتی از پیش پا بردارد.

روزنا از ابهامات و تبعات آشوب در آینده رفاه افراد در سراسر جهان نیز سخن گفته و بر لزوم غلبه بر اثرات سوء آن از طریق تدوین و اجرای سیاست های مناسب تاکید می کند. به اعتقاد او، نشناختن آشوب و مدیریت نکردن آن برای مدتی طولانی ممکن است شکست های بزرگ و جبران ناپذیری برای نوع بشر به بار آورد.

در این راستا، نویسنده نظریه چند سطحی را مطرح و خاطرنشان می کند که اگر چه سنت علمی بر لزوم صرفه جویانه بودن نظریه تاکید دارد اما نباید صرفه جویی مفرط  داشت و به پیچیدگی های سیاست پسا بین المللی بی اعتنا باشیم. در عین حال باید از توصیفات دانشنامه ای نامنضبط نیز پرهیز کنیم. روزنا در ادامه این مبحث، محدود ساختن نظریه پردازی به آن دسته از پارامترهایی را مطرح می کند که به اندازه کافی ثابت و در همه زمان ها و مکان ها تاثیر گذار باشند و در عین حال هر گاه دچار تغییر و دگرگونی شوند پیامدهای جهانی را در آن دوره پدید آورند. 

به عقیده مولف، در ظاهر تنها نظریه چند سطحی قادر به حل معماهایی است که آشوب کنونی با ایجاد آشفتگی در بازیگران و ساختارهای سیاست جهان مطرح ساخته است، هر چند که شاید به اندازه مورد انتظار آراسته و صرفه جویانه نباشد اما نظریه ای برنده است چون پیچیدگی های صحنه فعلی جهان را باز می شناسد.

روزنا در چارچوب نظریه چند سطحی به پارامتر حاکم بر سرچشمه های خرد زندگی جهانی اهمیت خاصی می دهد و به گفته خویش در سراسر کتاب به این نکته اشاره دارد که اگر چه پویش های متعددی موجب به راه افتادن آشوب می شوند اما استمرار آشوب در بلند مدت نتیجه تغییراتی است که مهارت های تحلیلی و توانایی های تاثیر گذار افراد را در سراسر جهان دگرگون می سازند. بنابراین، ریشه بخش اعظم آشوب در سیاست پسا بین المللی را می توان با رفتار شهروندان و مقامات مشخص مرتبط  دانست.

روزنا از نظریه هایی که پارامتر خرد را در تحولات بین المللی دست کم می گیرند انتقاد کرده و تاکید می کند که این رفتار موجب می شود برخی از ابعاد اصلی سیاست جهان نادیده انگاشته شوند.

نگارنده در ادامه کتاب مسائلی پیرامون روشن ساختن مفاهیم آشوب و دگرگونی  با هدف پیگیری مصادیق تجربی آن ها، بررسی سرشت آشوب و دگرگونی اجتماعی سیاسی، طیف بازیگران عمده در هر دو سطح خرد و کلان، تعاملات خرد- کلان و گمانه زنی درباره پس از آشوب و ساختارهای احتمالی بعدی را مطرح می کند.

روزنا همچنین نسبت به داوری درباره آینده همکاری جهانی و احتمال بروز فجایع جمعی و توانایی رویارویی با مشکلات و یافتن راه حل عادلانه بدون تشریح پویش آشوب جهانی و گستردگی دگرگونی های حاصل از آن هشدار می دهد.  

به گفته وی، داوری قطعی پیش از آن که شرط مورد اشاره محقق شود به معنای افتادن در دام دفاع کور از تفسیر خاصی پیرامون فرصت ها و مخاطرات یک جهان دو پاره شده بین ساختارهای دولت محور و ساختارهای چند مرکزی و فراموش کردن هدف اصلی تحلیل است. یعنی لزوم بازاندیشی درباره دگرگونی و پیامدهای کلان تغییر مهارت ها در سطح خرد.

نویسنده به علاوه لزوم توجه کافی به فرصت ها و خطرات ناشی از آشوب در جهان و دوام آن را توصیه می کند و اعتقاد دارد که تاکید صرف بر عواقب غیر مترقبه و ناگوار بحران های مرجعیت و اقتدار و فروپاشی نظم عمومی موجب می شود ابهامات و بی قاعدگی هایی که با تغییر پارامترها همراه است تاسف بار باشند و ما را به جست و جوی راه هایی برای پایان دادن به آشوب خواهد کشاند. اما توجه به دامنه یافتن مهارت های افراد و تقاضای فزاینده آنان برای بهره مندی از رهبرانی کارگشا موجب خرسندی از دگرگونی های حاصل می شود و در این صورت به دنبال راه هایی برای دوام بخشیدن به آن ها خواهیم بود.

روزنا خود ارج نهادن به نظم عمومی نسبی و گسترش کثرت گرایی با تکیه بر شهروندانی خود آگاه تر را مطلوب می داند و معتقد است که ارزیابی هنجاری باید مبتنی بر تلاش برای مشخص ساختن مسیرهایی باشد که احتمالا سیاست جهان در نتیجه برخورد گرایش های تمرکز زا و تمرکز زدا در هزاره سوم میلادی در پیش خواهد گرفت.

مولف در این کتاب اطمینان می دهد هیچ دلیلی در دست نیست که بر اساس آن بتوان کاهش پیچیدگی و پویایی فوق العاده بوجود آمده از سوی فناوری های پسا صنعتی را پیش بینی کرد و به نظر می رسد که نو آوری تکنولوژیک، تراکم و به هم وابستگی افراد در جمع های فعال در صحنه جهان افزایش خواهد یافت.

در عین حال امکان تبدیل به عادت شدن جریان تغییرات و آموختن پیمایش مسیر با آهنگ پرشتاب مطرح می شود به شکلی که رویه های منظمی برای هدایت و اداره امور جهان پاگیرد.

روزنا در مسیر بررسی آشوب ناشی از تغییر پارامترها، چهار سناریو را نیز مطرح کرده است که هر یک سربرآوردن نظم تازه ای را پیش بینی می کنند. سه تا از این سناریوها جهان دوگونه کنونی را دوره ای گذرا می دانند که سرانجام به حل و فصل برخورد میان مرکز گرایی و مرکز گریزی راه خواهد برد و سناریوی چهارم، تداوم این برخوردها و همیشگی بودن دو گونگی ساختارها را پیش بینی می کند.

به گفته روزنا، با مطالعه کتاب آشوب در سیاست جهان، به تحقیق درباره خلا تحلیلی عمده ای می پردازیم که باید پر شود. این خلا همان شبکه روابطی است که در آن جا سیاست در مقیاس جهانی توسط پویش های گوناگونی، دگرگون شده است و در نتیجه زندگی دوران نو فراتر از قواعد و ترتیباتی که در تمام دوران صنعتی حاکم بوده اند رفته  است.

به اعتقاد نویسنده، لزوم پر کردن خلا یاد شده از آن جا ناشی می شود که نمی توان تصور کرد دگرگونی های بزرگ بسیاری در درون جوامع رخ دهد، بی آن که برای هدایت امور در میان آن ها پیامد عمده ای نداشته باشد.

دانشنامه رزمنده سایبری

, سایت_تحلیلی , سبک_زندگی_اسلامی , شبهات , جنگ_نرم ,  ویکی , سایت_تخصصی , امنیت_سایبری , جهادگران_سایبری , جمهوری_اسلامی_ایران , آتش_به_اختیار ,

CYBER_FIGHTER

, wiki , library , Collection , Like , following , amazing ,Islamic life style , my childhood , Nostalgia , Soft War  , Cyber warfare  , cyber security

logo-samandehi

Email: info@cyber-fighter.ir
tel: 09193588304  &  09127503245

مصطفی کاظم لو mostafa kazemloo