آشوب در سیاست جهان

خلاصه کتاب آشوب در سیاست جهان اثر جیمز روزنا
محمدرضا دانشی پور    21 بهمن 1397    روابط بین الملل    2487

آشوب در سیاست جهان ، جیمز روزنا

خلاصه کتاب آشوب در سیاست جهان

جیمز روزنا James N. Rosenau

زاده: ۲۵ نوامبر ۱۹۲۴  فیلادلفیا

درگذشت: ۹ سپتامبر ۲۰۱۱  لوئیسویل، کلرادو

 

هنگامی که موج های بزرگ دگرگونی ...

جهان را در می نوردد ...

ساختارهای قدرت ...

این اندیشه را که جهان در حال دگرگونی است ...

رد می کنند ...

و همچنان ...

به باورهای دیرین خود می چسبند !!!

والتر ریستون نویسنده تکنولوژی اطلاعات و حاکمیت دولتها

 

جیمز روزنا

دانشمند علوم سیاسی و استاد دانشگاه اهل ایالات متحده آمریکا.

رئیس انجمن مطالعات بینالملل در سالهای ۱۹۸۴ و ۱۹۸۵.

جیمز روزنا یکی از بزرگ ترین نظریهپردازان رشته روابط بینالملل است.

مجله فارین پالیسی در سال ۲۰۰۵ وی را در میان تاثیرگذارترین محققان امور بینالمللی نام برد.

برنده جوایزی همچون کمکهزینه گوگنهایم.

فارین پالیسی : مجله خبری سیاسی-اقتصادی که بنیانگذاران آن ساموئل هانتینگتون و وارن منشل بوده و به صورت دو ماه یکبار منتشر میشود. این مجله متعلق به بنیاد کارنگی برای صلح بینالمللی است که در سال ۱۹۷۰ منتشر گردید.

عمده مقالات آن در ارتباط با سیاست جهان و امور اقتصادی است.

کتاب آشوب در سیاست جهان

دانشگاه پرینستون آمریکا در سال 1990 آن را منتشر کرد، یکسال قبل از فروپاشی شوروی.

روزنا در 5 بخش و 16 فصل به بررسی تحولات عمیق در سیاست بین الملل گذشته میپردازد.

در این کتاب به تغییرات و دگرگونیهای نظام بینالملل پرداخته شده و پس از بررسی آن برای شناخت راه حل مشکلات آن چند سناریو پیشنهاد گردیده است.

کتاب در دورهای نوشته و منتشر شده که جهان دوقطبی (شوروی) رو به افول بوده و تحلیل نظم نوین در جهان دشوار بوده است.

دستنویس این کتاب در 1989 بعد از تحولات میدان تیان آن من چین و قبل از سرنگونی رژیم های کمونیستی در آلمان شرقی، برای چاپ آماده شده ولی در یادداشت روزنا قبل از چاپ در سال 1990 تاکید شده تحولات اخیر، فرضیه های کتاب را اثبات میکند.

ایده اصلی یا فرضیه کتاب

پارادایم های حاکم بر روابط بین الملل متأثر از تحولات فزاینده سالهای پایانی قرن بیستم، تغییر یافته است.

عدم کارایی پارادایمهای حاکم بر روابط بین الملل در جهان

هدف نویسنده

زندگی جهانی وارد دورهای از آشوب شده که سیصد سال است نظیر آن را ندیدهایم.

سیاست امروز جهان مرزهای متعارف و سنتی را پشت سر گذاشته و درسهای گذشته و نظریات کلاسیک تبیین کننده سیر رویدادهای جاری نیستند.

این کتاب به واقعیتی به نام تغییر اشاره دارد و از ایجاد حساسیت نسبت به تغییر سخن میگوید و بر این نکته تاکید دارد که شناخت واقعیتها و اثبات آن را دنبال نمیکند بلکه در پی شناخت نشانههاست.

نویسنده تلاش نموده تا در توضیح آشفتگیهای مستمر جهان، صورتبندی تازهای ارائه دهد تا اندیشمندان بتوانند راه حلهای عملی برای گذر از بحرانها بیابند.

فرضیههای اصلی

1. دوران حاضر به عنوان نقطه عطف تاریخی.

2. دوگونه شدن ساختارهای کلان جهانی و تشکیل دو عالم جهان سیاست.

3. افزایش مهارت های تحلیلی و هیجانی افراد بالغ در همه کشورها.

در نظر گرفتن توامان ساختارهای دو گونه و شهروندانی برخوردار از مهارت های تقویت شده به همراه تاثیر فناوری های نو که موجب هرچه وابسته تر شده جهان می شود، تغییرات عمیقی در سیاست های جهانی را آشکار می سازد و نشان می دهد که درس های تاریخی (نظریات عمده و غربی گذشته) سودمند و کارگشا نیستند.

در چنین شرایطی قواعد و پارادیمهای موجود منسوخ و کهنه به نظر رسیده و ناظران نمیتوانند رویدادهای مغایر را ناهنجاری بنامند چرا که ناهنجاریها فراگیرتر از الگوهای تکرار شونده هستند. بنابراین نیاز به نظریه پردازی از نو احساس می شود.

ماهیت جدید سیاست جهانی

تعاملات مؤثر در سیاست جهان که بدون مداخله مستقیم ملت ها و دولت ها رخ می دهند پس از جنگ جهانی دوم بسیار افزایش یافته است.

پس ضرورت دارد از اصطلاح جدیدی استفاده کنیم که هم وجود ساختارهای تازه را مشخص سازد و هم جا را برای تحولات ساختاری بیشتر باز گذارد و اصطلاح مناسب سیاست پسا بین المللی است.

دوره ای که هویت و تعداد بازیگران جمعی گسترش یافته و دگرگون شده است.

مهم ترین عامل آشوب در سیاست جهانی

تقویت توانایی های شهروندان و سمت گیری های آنان در سطح خرد پیش شرط اصلی آشوب های جهانی است.

تغییر موقعیت دولت ها و حکومت ها را در نتیجه دگرگونی ها در سطح خرد قطعی بوده و مردم پذیرای عواقب تمرکز زدایانه ای شدند که محصول ذاتی رشد توانایی آنها برای تشخیص روشن تر منافع خودشان بوده است.

 اما آشوب سیاسی آن اندازه نیرومند نیست که ترتیبات نهادین الگوهای فرهنگی موجود را بی هیچ مقاومتی از پیش پا بردارد.

قدرت الگوهای فرهنگی در برابر آشوب

آشوب سیاسی آن اندازه نیرومند نیست که نظام فرهنگی و ترتیبات نهادین الگوهای موجود آن را بدون هیچ مقاومتی از پیش پا بردارد.

هشدار برای عدم شناخت و مدیریت آشوب

نشناختن آشوب و مدیریت نکردن آن، در طولانی مدت باعث شکستهای بزرگ و جبران ناپذیر برای نوع بشر خواهد شد.

لازم است برای غلبه بر اثرات سوء آشوب از طریق تدوین و اجرای سیاست های مناسب اقدام کرد.

سنت علمی بر صرفهجویانه بودن نظریه تاکید دارد اما صرفهجویی مفرط نسبت به پیچیدگیهای سیاست پسا بینالمللی و پرهیز از توصیفات دانشنامهای نامنضبط لازم است.

دیدگاههای کلی موجود

1. پارادایم                واقعـگرایی

2. پارادایم                نو واقعگرایی

3. پارادایم                مارکسیستی

4. پارادایم                جهان گرایی

تمامی این پارادایم ها برای توضیح و تبیین جهان پاسخگو نیستند.

سیاست امروز جهان مرزهای متعارف و سنتی را پشت سر گذاشته و دیگر درسهای گذشته و نظریات کلاسیک، تبیین کننده سیر رویدادهای جاری نیستند.

پارادایم

واقع گرایی

نو واقع گرایی

کثرت گرایی

جهان گرایی

مسائل مرکزی

علل جنگ،

شرائط صلح

تعارض و همکاری

موضوعات متنوع اجتماعی

نابرابری و اسثمار، توسعه ناموزون

درک نظام جاری

بینالملل

فاقد

مرجع فائقه مرکزی

شکلدهی دولتها به رژیمهای بینالمللی

جامعه جهانی، وابستگی متقابل پیچیده

نظام

سرمایهداری جهانی

بازیگران اصلی

واحدهای جغرافیایی مثل قبایل و دولتها

دولتها،

رژیمها

دولتهای نفوذپذیر، بازیگران غیر دولتی، افراد

منافع طبقاتی

موضوع وفاداری

وفاداری به گروه های جغرافیایی

وفاداری

به دولتها

وفاداری به ارزشها و نهادهای جهانی

ارزشها و

منافع طبقاتی

فرایندهای اصلی

جستجوی

امنیت و بقا

جستجوی

امنیت

اقتصادی

و فیزیکی

از طریق

همکاری و رژیمهای بینالمللی

اثرات جمعی تصمیمات

بازیگران و

واحدها بر تهدیدات و فرصتهای

ناشی از

خواستهای بشر

شیوههای تولید

و مبادله و تقسیم بینالمللی کار

در نظام جهانی سرمایهداری

احتمال دگردیسی

اندک

اندک

زیاد

زیاد

منابع

نظریه

مسائل سیاسی

و تاریخ

مسائل اقتصاد خرد و مسائل سیاسی

و تاریخ

علوم اجتماعی، علوم طبیعی و تکنولوژیک

نظریه

مارکسیست لنینیستی

نظریه سطوح تنشها

تنشها شامل سه محدوده و سطح می باشد:

          1. سطح خرد یا افراد

          پارامتر مهارت ها و سمتگیری ها و روابط سازمانهای غیردولتی با سیاست جهان

          2. سطح کلان یا جمعها

          پارامتر ساختاری یا توزیع قدرت میان جمعهای داخلی و جمعهای نظامهای جهانی

          3. سطح خرد و کلان

          پارامتر مرکب یا روابط اقتداری میان افراد و جمعهای کلان

دو گونگی تنشهای ساختاری

1. تنشهای تمرکزگرایی (دولت محوری) و تمرکززدایی (چند مرکز گرایی)

2. تنشهای میان دگرگونی و تغییر ساختارها و استمرار و ثبات ساختارها

این تنشها بین سطوح مختلف ساختاری و ارتباطی اتفاق میافتد.

چارچوب نظریه چند سطحی

نظریههایی که اهمیت پارامتر خُرد را در تحولات بینالمللی دست کم میگیرند موجب غفلت از برخی ابعاد اصلی و تغییرات در سیاست جهان میشود.

تغییراتی که دگرگون کننده مهارتهای تحلیلی و تواناییهای تاثیرگذار افراد در سراسر جهان بوده و باعث استمرار آشوب در بلند مدت میشوند.

بنابراین علت اصلی آشوب در سیاست پسا بینالمللی، با رفتار شهروندان و مقامات مشخص مرتبط  است.

مفهوم آشوب

تعریف:

پیدایش درجات بالای پیچیدگی و پویایی در سطوح تنشها

آشوب بیانگر دو واقعیت است:

     1. غیر قابل پیش بینی بودن آینده؛

     در آشوب به خاطر وجود نوعی بی نظمی و پیچیدگی، هر اتفاق کوچکی به سرعت

     به تغییرات بزرگ و غیر قابل تصور تبدیل میشود.

     2. می توان اصول و قواعد این تحولات را محاسبه و ارزیابی کرد؛

     میتوان قواعدی برای این تحولات گسترده و دائمی، طراحی کرد که پدیدهها را

     تحلیل و راه حل تجویز کند.

توجه به ساختارهای دوگانه قبل از داوری

روزنا نسبت به داوری درباره ...

   1- آینده همکاری جهانی ...

   2- احتمال بروز فجایع جمعی ...

   3- توانایی رویارویی با مشکلات ...

   4- یافتن راه حل عادلانه ...

... بدون توجه به فرایند آشوب جهانی و گستردگی تغییرات حاصل از آن هشدار میدهد!  (خطر داوری بدون شناخت!)

داوری قطعی پیش از آن که شناخت کافی محقق شود ...

دفاعی کور از تفسیر خاصی پیرامون فرصتها و مخاطرات یک جهان دوپاره بین ساختارهای دولت محور و ساختارهای چند مرکزی و فراموشی هدف اصلی تحلیل است.

بنابراین لازم است تا درباره دگرگونی و پیامدهای کلان تغییر مهارتها در سطح خرد و ساختارها، بازاندیشی شود.

پارادایم دوگونگی ساختارها و رفتار بازیگران

این پارادایم به تشکیل ساختار دو گونه زیربنایی یعنی نظام دولت محور و نظام چند مرکزی معتقد است.

در رقابت و همکاری بین این دو نظام دو نوع بازیگر وجود دارد:

          1. بازیگران پایبند حاکمیت که نقش خود را حول پیوندهای رسمی، جوامع و مرزها،

          ترتیبات نظامی، دیپلماتیک و امنیتی انجام می دهند.

          2. بازیگران فارغ از حاکمیت که به جنبههای اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی توجه

          دارند و چهرههای مرکزیاند.

بازیگران این دو جهان که اهداف، قواعد و فرایندهای خود را دارند، با اعمال فشار، اعتراض، مذاکره، تن دادن و مقاومت در جهان دیگر فعال هستند.

عوامل دگرگونی و آشوب در سیاست جهانی

1. گذار از نظم صنعتی به نظم پسا صنعتی:

رشد فناوریهای میکروالکترونیک به کاهش فواصل اجتماعی، اقتصادی و سیاسی و تسریع در جابجایی اندیشهها، اطلاعات و پول و وابستگی متقابل مردم و رویدادها شده است.

2. پیدایش مسائل جدید جهانی:

ظهور مسائل فراملی چون آلودگی جو، تروریسم، قاچاق مواد مخدر، بحران های ارزی و ایدز که محصول مستقیم فناوریهای نو یا وابستگی متقابل شدیدتر جهان هستند.

عوامل دگرگونی و آشوب در سیاست جهانی

3. بحران مرجعیت و اقتدار:

کاهش توانایی و صلاحیت دولتها در ارائه راه حلهای رضایتبخش برای مسائلی همچون کمبود منابع، ناآرامی خرده گروهها و سایر مسائل عمده و افزایش عدم وفاداری و تبعیت شهروندان.

4. افزایش قدرت خرده نظام ها:

تضعیف نظامهای کلی همچون دولتها (ملت گرایی)و افزایش انسجام و برندگی خرده نظام ها و ترویج گرایشهای تمرکززدا (فراملت گرایی).

5. افزایش مهارت تحلیل افراد:

بازخورد پیامدهای عوامل مورد اشاره بر مهارتها و سمت گیریهای افراد بالغ در جهان که بر خلاف اسلاف غیر درگیر و غافل، موجب تضعیف الگوهای فرمانبردارانه شدهاند.

توجه به بحران اقتدار و نیاز به رهبران کارگشا

لازم است به فرصتها و خطرات ناشی از آشوب در جهان و دوام آن توجه شود و تاکید صرف بر عواقب غیر مترقبه و ناگوار بحرانهای مرجعیت و اقتدار و فروپاشی نظم عمومی موجب ابهامات و بی قاعدگیها شده و ما را به جستجوی راههایی برای پایان دادن به آشوب خواهد کشاند. اما توجه به گسترش مهارتهای افراد و تقاضای فزاینده آنان برای بهرهمندی از رهبرانی کارگشا موجب خرسندی از دگرگونیهای حاصل میشود و در این صورت به دنبال راههایی برای دوام بخشیدن به دگرگونیها خواهیم بود.

چهار سناریو برای نظم تازه

1. سناریوی جامعه جهانی

2. سناریوی احیای نظام دولتها

3. سناریوی کثرت گرایی

4. سناریوی تداوم دوگانگی

روزنا در بررسی آشوب ناشی از تغییر پارامترها (عوامل پنجگانه)، چهار سناریو برای نظام آینده جهان طراحی و امکان تحقق هر یک از سناریوها را معقول ارزیابی میکند.

سه تا از این سناریوها جهان دوگونه کنونی (تمرکزگرایی و تمرکززدایی) را دورهای گذرا میدانند که سرانجام به حل و فصل برخورد میان آن دو خواهد انجامید.

ولی سناریوی چهارم معتقد است که این وضعیت تداوم داشته و دوگانگی ساختارها را نباید امری گذرا دانست.

نظریه راه گشا

نظریه پردازی باید به پارامترهایی محدود شوند که به اندازه کافی در همه زمانها و مکانها ثابت و مؤثر باشند و هر گاه دچار تغییر و دگرگونی شوند پیامدهای جهانی را در آن دوره پدید آورند.

در ظاهر تنها نظریه چند سطحی قادر به حل معماهایی است که آشوب کنونی با ایجاد آشفتگی در بازیگران و ساختارهای سیاست جهان مطرح ساخته است، هر چند که شاید به اندازه مورد انتظار آراسته و صرفهجویانه نباشد اما نظریهای برنده است چون پیچیدگیهای صحنه فعلی جهان را معرفی میکند.

این نظریه امکان بررسی مجموعهای از متغیرها در سه سطح فردی، ملی و بینالمللی اعم از مادی و معنایی برای تحلیل سیاست جهان فراهم میکند.

جمعبندی

در حال حاضر مردم بیشتر باور دارند فرایندهای کلان و نظامهای بینالمللی آنقدر دست نیافتنی و دور نیست که نتوان بر آنها تأثیر گذاشت.

تأثیر هر یک از پنج عامل یا محرک (نظم پساصنعتی – مسائل جدید – بحران اقتدار – فراملت گرایی – مهارت تحلیلی افراد) که باعث دوگونگی سیاست جهان (تمرکزگرا و دولت محور - تمرکززدا و چند مرکزی) شده است به تنهایی برای تغییر و دگردیسی جهان کافی نیست.

دگرديسي و تغيير در ساختارهاي جهاني

دگرديسي و تغيير در ساختارهاي جهاني

دانشنامه رزمنده سایبری

, سایت_تحلیلی , سبک_زندگی_اسلامی , شبهات , جنگ_نرم ,  ویکی , سایت_تخصصی , امنیت_سایبری , جهادگران_سایبری , جمهوری_اسلامی_ایران , آتش_به_اختیار ,

CYBER_FIGHTER

, wiki , library , Collection , Like , following , amazing ,Islamic life style , my childhood , Nostalgia , Soft War  , Cyber warfare  , cyber security

logo-samandehi

Email: info@cyber-fighter.ir
tel: 09193588304  &  09127503245

مصطفی کاظم لو mostafa kazemloo